Renting a room or flat in the UK: a safe guide

बस्ने ठाउँ खोज्नु बेलायत आइपुगेपछिका पहिला चुनौतीमध्ये एक हो। भाडाको बजार छिटो चल्न सक्छ, र दुर्भाग्यवश ठगहरूले नयाँ आगन्तुकलाई निशाना बनाउँछन्। यो गाइडले तपाईंलाई मुख्य चरणहरूमा डोर्‍याउँछ ताकि तपाईं विश्वासका साथ — र सुरक्षित रहेर — भाडामा बस्न सक्नुहोस्।

पहिलो नम्बरको नियम: प्रत्यक्ष नहेरी कहिल्यै नतिर्नुहोस्

यो जति जोड दिए पनि कम हुन्छ। तपाईंले सम्पत्ति प्रत्यक्ष रूपमा नहेरी कसैले deposit वा holding fee माग्छ भने, त्यसलाई ठगी ठानेर पन्छिनुहोस्। ठगहरूले आकर्षक मूल्यसहितका नक्कली सूची राख्छन्, कोठा “पक्का गर्न” भुक्तानी माग्छन्, अनि हराउँछन्। कुनै साँचो घरधनी वा एजेन्टले तपाईंले सम्पत्ति नहेरी पैसा माग्दैन। तपाईं आफैं हेर्न सक्नुहुन्न भने, कुनै विश्वासिलो साथीलाई आफ्नो ठाउँमा जान भन्नुहोस्।

Right to Rent जाँच

कानुनअनुसार, तपाईं सर्नुअघि घरधनीले तपाईंसँग बेलायतमा बस्ने अधिकार छ कि भनेर जाँच्नैपर्छ — यसलाई Right to Rent check भनिन्छ। तपाईं GOV.UK को “Prove your immigration status” सेवा बाट एउटा code साझा गरेर आफ्नो स्थिति प्रमाणित गर्नुहुन्छ। घरधनीले त्यो code Home Office को checker मा हाल्छन्। तपाईं आफैं code साझा गर्नुहुन्छ; घरधनीलाई तपाईंको राहदानी वा BRP चाहिँदैन — share code नै पर्याप्त हुन्छ।

भाडाका प्रकारहरू

१ मे २०२६ देखि नियम परिवर्तन भएका छन्। Renters’ Rights Act 2025 अन्तर्गत England मा assured shorthold tenancy (AST) र निश्चित अवधि (fixed term) खारेज गरिए, र चलिरहेका tenancy स्वतः रूपान्तरित भए। तपाईंले “६ वा १२ महिनाको AST” र section 21 को “no-fault” निष्कासनबारे पुरानो सल्लाह पढिरहनुभएको छ भने, England का लागि त्यो पुरानो भइसक्यो। Wales र Scotland का आफ्नै छुट्टै प्रणाली छन्।

• Assured periodic tenancy — England मा निजी रूपमा पूरै फ्ल्याट वा घर भाडामा लिने अहिलेको मानक प्रकार यही हो। कुनै निश्चित अवधि हुँदैन: सुरुदेखि नै मासिक रूपमा चलिरहन्छ। तपाईंले दुई महिनाको लिखित सूचना दिएर अन्त्य गर्न सक्नुहुन्छ — तर आफूले चाहेको जुनसुकै मितिमा होइन। सूचना अवधि भाडा तिर्नुपर्ने दिनमा वा त्यसको अघिल्लो दिनमा सकिनुपर्छ। भाडा अवधिको बीचमा सूचना दिनुभयो भने तपाईं अपेक्षा गरेको दुई महिनाभन्दा लामो समयसम्म भाडा तिर्ने दायित्वमा रहनुहुन्छ, त्यसैले पठाउनुअघि मिति गन्नुहोस्। घरधनीले चाहिँ कानुनले तोकेका possession का आधारमध्ये एउटा प्रयोग गरेर मात्र अन्त्य गर्न सक्छन् — section 21 को no-fault निष्कासन खारेज भइसकेको छ। घरधनीले एक महिनाको भाडाभन्दा बढी अग्रिम माग्न पाउँदैनन्।
• Lodger / house share — तपाईं घरधनी पनि बस्ने घरमा कोठा भाडामा लिनुहुन्छ। फरक नियम लाग्छ; सूचना अवधि छोटो हुन सक्छ।
• HMO (House in Multiple Occupation) — एउटै “household” का नभएका कम्तीमा ३ जनालाई भाडामा दिइएको, बाथरूम वा भान्सा साझा गरिने सम्पत्ति। कसोटी household हो, असम्बन्धित व्यक्ति होइन — त्यसैले दम्पती एउटै household गनिन्छन्। Council को लाइसेन्स ठूलो HMO — अर्थात् एकभन्दा बढी household बनाउने ५ वा बढी व्यक्ति — का लागि मात्र अनिवार्य हुन्छ। त्योभन्दा कममा, council ले additional वा selective licensing योजना चलाएको ठाउँमा मात्र लाइसेन्स चाहिन्छ, त्यसैले आफैं अनुमान नगरी council सँग जाँच्नुहोस्।

Deposit र deposit सुरक्षा

तपाईंको घरधनीले पाँच हप्ताको भाडा बराबरसम्मको security deposit लिन सक्छन् (वार्षिक भाडा £50,000 वा सोभन्दा बढी भए छ हप्ता)। तिरेपछि, उनीहरूले कानुनी रूपमा ३० दिनभित्र सरकार-स्वीकृत योजनामा त्यो deposit सुरक्षित गर्नुपर्छ र योजनाको लिखित विवरण तपाईंलाई दिनुपर्छ। तीन स्वीकृत योजना हुन् — Deposit Protection Service, MyDeposits, र Tenancy Deposit Scheme। भाडा अवधिको अन्त्यमा विवाद भएमा, योजनाले निःशुल्क मध्यस्थता दिन्छ। deposit सुरक्षित गरिनेछ भन्ने लिखित पुष्टि नलिई कहिल्यै नदिनुहोस्।

Holding deposit

referencing जाँच हुँदा सम्पत्ति आरक्षित गर्न घरधनी वा एजेन्टले holding deposit (एक हप्ताको भाडासम्म) माग्न सक्छन्। तपाईं आफैं पछि हट्नुभयो, गलत जानकारी दिनुभयो, वा जाँचमा असफल भएको बाहेक, यो फिर्ता गरिनुपर्छ वा तपाईंको security deposit मा मिलाइनुपर्छ। तिर्नुअघि सर्तहरू लिखितमा लिनुहोस्।

हस्ताक्षर गर्नुअघि के जाँच्ने

• भाडाको सम्झौता ध्यानपूर्वक पढ्नुहोस् — भाडा रकम, सूचना अवधि, र पाहुना वा sub-letting मा कुनै प्रतिबन्ध जाँच्नुहोस्।
• inventory (सम्पत्तिको अवस्थाको लिखित र फोटोसहितको अभिलेख) माग्नुहोस् र तपाईंले देखेकोसँग ठ्याक्कै मिल्दा मात्र हस्ताक्षर गर्नुहोस्।
• council tax, ग्यास, बिजुली र इन्टरनेट कसले तिर्छ भनेर पुष्टि गर्नुहोस् — केही “all bills included” कोठाले यिनलाई उच्च भाडामा जोड्छन्।
• घरधनीसँग वैध Gas Safety Certificate (सम्पत्तिमा ग्यास भए) र E वा माथिको EPC (Energy Performance Certificate) रेटिङ छ कि जाँच्नुहोस्।
• घरधनीको परिचय पुष्टि गर्नुहोस् — सम्पत्ति उनीहरूको हो वा भाडामा दिन अधिकृत छन् भन्ने प्रमाण माग्नुहोस्।

केही बिग्रेमा

तपाईंको घरधनीले अनुचित रूपमा deposit फिर्ता नगरेमा, आफ्नो deposit protection योजनामार्फत विवाद उठाउनुहोस्। ठूला समस्या — मर्मतको अभाव, उत्पीडन, वा अवैध निष्कासन — का लागि आफ्नो स्थानीय council को private rented sector टोलीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। Citizens Advice ले पनि निःशुल्क मार्गदर्शन दिन्छ।

सरकारको आधिकारिक How to Rent गाइडले तपाईंका सबै अधिकार पूर्ण रूपमा बुझाउँछ: gov.uk/government/publications/how-to-rent। Deposit सुरक्षाका नियम यहाँ छन्: gov.uk/deposit-protection-schemes-and-landlords।