Understanding your UK payslip, tax codes and PAYE

तपाईंको पहिलो बेलायती payslip अलमल्याउने हुन सक्छ — तपाईंको बैंक खातामा आउने रकम प्रायः तपाईंलाई भनिएको तलबभन्दा कम हुन्छ। यो गाइडले payslip का प्रत्येक भागको अर्थ बुझाउँछ, ताकि तपाईंलाई सही तलब र कर लागेको छ कि जाँच्न सक्नुहोस्।

Gross pay बनाम net pay

Gross pay भनेको केही कटौती हुनुअघिको तपाईंको कुल आम्दानी हो। Net pay (कहिलेकाहीँ “take-home pay” भनिने) भनेको कटौतीपछि तपाईंले वास्तवमा पाउने रकम हो। फरक प्रायः कर, National Insurance र कुनै pension योगदान हो। दुवै सङ्ख्या थाहा पाउँदा बजेट बनाउन र गल्ती पत्ता लगाउन मद्दत हुन्छ।

PAYE: आयकर र National Insurance

अधिकांश कर्मचारीलाई PAYE (Pay As You Earn) मार्फत कर लाग्छ, अर्थात् तपाईंलाई तलब दिनुअघि नै कर कटाइन्छ। दुई मुख्य कटौती हुन्:

• आयकर (Income Tax) — तपाईं कर-मुक्त रकम (“personal allowance”) भन्दा माथिको आम्दानीमा कर तिर्नुहुन्छ, उच्च आम्दानीमा उच्च दर। ठ्याक्कै allowance र दर हरेक वर्ष तोकिने भएकाले, GOV.UK Income Tax मा वर्तमान रकम जाँच्नुहोस्।
• National Insurance (NI) — State Pension जस्ता कुरामा गणना हुने छुट्टै कटौती। यसका पनि आम्दानी सीमा हुन्छन् जुन परिवर्तन हुन सक्छन्।

तपाईंको payslip ले यिनलाई छुट्टाछुट्टै लाइनमा देखाउनुपर्छ, साथै तपाईंसँग National Insurance नम्बर भएपछि त्यो पनि।

Tax code — र emergency tax

तपाईंको tax code (अंक र अक्षरको छोटो मिश्रण, payslip मा देखिने) ले तपाईंको रोजगारदातालाई तपाईंले कति कर-मुक्त तलब पाउनुपर्छ बताउँछ। code गलत भयो भने, तपाईंले बढी वा कम कर तिर्न सक्नुहुन्छ।

नयाँ आगन्तुक र पहिलो बेलायती जागिर सुरु गर्नेलाई प्रायः सुरुमा emergency tax code मा राखिन्छ, जसको अर्थ केही समय तपाईंले तिर्नुपर्नेभन्दा बढी कर तिर्न सक्नुहुन्छ। राम्रो कुरा: यो प्रायः आफैं मिल्छ, र तपाईंले रोजगारदातालाई सही starter जानकारी दिएर र HMRC सँग आफ्नो विवरण जाँचेर छिटो मिलाउन सक्नुहुन्छ। code को अर्थ र तिनलाई कसरी सच्याउने GOV.UK Tax codes मा सिक्नुहोस्। तपाईंले बढी तिर्नुभयो भने, सामान्यतया त्यो पैसा फिर्ता पाउन सक्नुहुन्छ।

Pension र अन्य कटौती

तपाईं workplace pension मा auto-enrol हुनुभएको छ भने, तपाईंको pension योगदान पनि payslip मा कटौतीका रूपमा देखिन्छ — तर कर भन्दा फरक, त्यो पैसा तपाईंको भविष्यका लागि बचत भइरहेको हुन्छ, र रोजगारदाताले माथि थप्छन्। तपाईंलाई लागू भए student loan भुक्तानी जस्ता कुराका कटौती पनि देख्न सक्नुहुन्छ।

बढी तिरिरहेका छैनौं भन्ने जाँच्ने

• आफ्नो tax code तपाईंको परिस्थितिसँग मिल्छ कि जाँच्नुहोस्, विशेष गरी जागिर सुरु गरेपछि वा रोजगारदाता फेरेपछि।
• हरेक payslip र आफ्नो वार्षिक P60 राख्नुहोस्, र जागिर छाड्दा आफ्नो P45 राख्नुहोस्।
• तपाईं GOV.UK मा आफ्नो personal tax account मार्फत आफ्नो तलब र कर हेर्न, र refund जाँच्न वा दाबी गर्न सक्नुहुन्छ।
• केही गलत देखिएमा, HMRC लाई सम्पर्क गर्नुहोस् — सधैं आफैं मिल्छ भन्ने नठान्नुहोस्।

कर allowance, दर र सीमा हरेक वर्ष परिवर्तन हुन्छन् — यहाँका कुनै पनि रकमलाई सामान्य मार्गदर्शनका रूपमा लिनुहोस् र नवीनतम रकम आधिकारिक GOV.UK पृष्ठमा पुष्टि गर्नुहोस्।